Elektrikli araçlardan rüzgar türbinlerine kadar ileri teknolojinin her aşamasında kullanılan nadir toprak elementleri, günümüzde ulusal güvenlik meselesi haline gelmiş durumda. Uzmanlar, NTE'lerin artık sadece ticari bir ürün değil, petrolün yerini alan stratejik bir "güç enstrümanı" olduğunu vurguluyor.

Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) verileri, NTE piyasasındaki kırılganlığı gözler önüne seriyor. 2024 yılı itibarıyla Çin, mıknatıs tipi NTE madenciliğinin yüzde 60’ını, rafine üretimin ise yüzde 90’ından fazlasını elinde bulunduruyor. Bu durum, tek bir ülkeye olan bağımlılığın küresel ekonomide üretim kayıplarına yol açabileceği endişesini artırıyor. Özellikle Çin'in son yıllarda devreye aldığı ihracat kontrolleri, enerji dönüşüm sürecinde "tedarik güvenliğini" en büyük risk kalemi haline getirdi.

Türkiye Kritik Mineral İnisiyatifi Kurucusu Sait Uysal'a göre, NTE’ler yer kabuğunda sanıldığının aksine yaygın bulunuyor ancak asıl mesele bu kaynakları işleyebilecek teknolojik altyapıya sahip olmak. Türkiye’de bulunan Eskişehir Beylikova sahası, 1,3 milyon tonu aşan rezerviyle Çin'e en güçlü alternatiflerden biri olarak öne çıkıyor. Beylikova’da kurulacak entegre bir ekosistem, Türkiye’yi madencilikten mıknatıs üretimine kadar her aşamada küresel bir aktör haline getirebilir.

2030’A DOĞRU ARTAN REKABET

Türkiye Madenciler Derneği Çevre Koordinatörü Caner Zanbak, 2030 yılına kadar NTE talebinin yüzde 30’dan fazla artacağını öngörüyor. Elektrikli araç ve rüzgar türbini teknolojilerindeki hızlı büyüme, hammadde temininde "küresel bir çekişme" dönemini başlattı. Serbest ticaret ilkelerinin bu alanda uygulanmasının zorlaştığına değinen uzmanlar, ülkelerin yeni stratejik iş birlikleri kurmasının kaçınılmaz olduğunu belirtiyor. Türkiye, doğru Ar-Ge yatırımları ve akılcı politikalarla bu yeni dönemde jeopolitik bir kaldıraç elde etme şansına sahip.