Mustafa DENİZ

Küresel ticaretin en kritik geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı’nda yaşanan kriz, deniz taşımacılığını neredeyse durma noktasına getirirken Türkiye’yi alternatif ticaret yollarının merkezine taşıdı. Bölgedeki gerilim nedeniyle gemi trafiğinin ciddi şekilde aksaması, Körfez ülkeleri ile dünya arasındaki mal akışında büyük bir kırılma yarattı.

Deniz yolu tıkandı kara yolu öne çıktı

Deniz taşımacılığındaki aksama, şirketleri hızla alternatif güzergâhlara yönlendirdi. Bu süreçte Türkiye, hem coğrafi konumu hem de gelişen lojistik altyapısıyla öne çıktı. Körfez’den çıkan ürünlerin Türkiye üzerinden Avrupa’ya ulaştırılması, kısa sürede en güçlü seçeneklerden biri haline geldi.

Özellikle Irak ve Körfez hattından Türkiye’ye yönelen ticaret akışı, kara taşımacılığını canlandırdı. Limanlardaki yoğunluk ve gecikmeler nedeniyle firmalar, yüklerini kara yoluyla sevk etmeye başladı.

TIR taşımacılığında yoğunluk patladı

Krizin en dikkat çekici sonuçlarından biri ise TIR taşımacılığındaki artış oldu. Türkiye’ye giriş yapan ve Türkiye üzerinden Avrupa’ya giden TIR sayısında ciddi bir sıçrama yaşanıyor.

Sektör temsilcilerine göre sınır kapılarında yoğunluk arttı, lojistik firmalarının kapasitesi zorlanmaya başladı, nakliye ücretlerinde yukarı yönlü baskı oluştu.

Özellikle Habur ve Gürbulak gibi sınır kapılarında uzun kuyruklar oluşurken, taşımacılık sektöründe “24 saat esaslı çalışma” düzenine geçildiği belirtiliyor. Bu durum, Türkiye’nin lojistikteki rolünü güçlendirirken aynı zamanda altyapı üzerindeki baskıyı da artırıyor.

Enerji ve ticaret hatları yeniden şekilleniyor

Hürmüz’deki tıkanma, enerji ve ticaret rotalarının yeniden tasarlanmasına neden oldu. Türkiye üzerinden geçecek boru hatları ve kara yolu projeleri yeniden gündeme gelirken, Ankara’nın uzun süredir savunduğu koridor projeleri stratejik önem kazandı.

Bu kapsamda Irak-Türkiye enerji hatları, Körfez gazını Türkiye’ye bağlayacak projeler, Orta Asya’dan Avrupa’ya uzanan ticaret koridorları yeniden hız kazanmış durumda.

Türkiye için kritik eşik

Uzmanlara göre Türkiye, bu süreçte yalnızca geçici bir transit ülke değil, kalıcı bir lojistik merkez haline gelebilir. Ancak bunun için sınır kapılarındaki kapasitenin artırılması, demir yolu yatırımlarının hızlandırılması ve lojistik maliyetlerin kontrol altında tutulması gerekiyor.

Hürmüz Boğazı’nda deniz ticaretinin durması, küresel ticaret dengelerini sarsarken Türkiye’yi kritik bir “köprü ülke” konumuna taşıdı. Artan TIR trafiği ve kara taşımacılığı hacmi, bu rolün sahadaki en somut göstergesi olurken; yaşanan gelişmeler Türkiye için hem büyük bir fırsat hem de ciddi bir sınav niteliği taşıyor.