Tarım sektörü, makine parkında sayısal artıştan ziyade niteliksel dönüşüme odaklanarak veriye dayalı yüksek teknoloji modeline doğru evriliyor. Yapay zeka uygulamaları, sulama sistemlerinde suyun daha verimli kullanılmasına ve zararlılarla mücadelede daha hızlı, doğru karar alınmasına olanak sağlıyor.

Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Ziraat Fakültesi Biyosistem Mühendisliği Bölümü Tarımsal Enerji Sistemleri Ana Bilim Dalı Dr. Öğr. Üyesi Yüksel Aydoğan, tarımda yapay zekanın yüksek maliyetli mekanizasyon yatırımlarında daha isabetli planlama yapılmasını sağladığını belirtiyor. Aydoğan, “Bir makineye yatırım yapılmadan önce bunun üretici açısından verimli olup olmayacağını öngörmek gerekiyor. Yapay sinir ağları ve makine öğrenmesi algoritmalarıyla bu yatırımların planlamasını daha sağlıklı yapabiliyoruz” dedi.

Yapılan araştırmada, Marmara Bölgesi’nin 2025-2034 dönemine ilişkin tarımda teknoloji kullanım projeksiyonu yapay zeka destekli modellemeyle belirlendi. Çalışmada, toprak işleme, ekim-dikim-gübreleme, bitki koruma ve hayvansal üretim makineleri ayrı ayrı incelendi. Araştırma, makine parkında sayısal olarak büyük bir sıçrama beklenmediğini, yeni talebin eski makinelerin yenilenmesi ve teknolojik yükseltmeler yönünde olacağını ortaya koydu.

Toprak işleme makinelerinde freze ve kulaklı pulluk sayısında artış öngörülürken, bitki koruma makinelerinde en istikrarlı artışın görüleceği tahmin edildi. 2024’te 113 bin 646 olan sırt pülverizatörü sayısının 2034’te 128 bin 156’ya çıkacağı, yardımcı hava akımlı pülverizatörlerde de artışın süreceği belirtildi. Bu artışın, iklim değişikliğiyle artan hastalık ve zararlı baskısı ile iyi tarım uygulamalarının yaygınlaşmasına bağlı olabileceği vurgulandı.

Hayvansal üretimde ise çayır biçme, silaj ve balya makinelerinde artış öngörülürken, seyyar süt sağım makinelerindeki artış sınırlı kalacak. Bunun, büyük ölçekli sağımhanelerin yaygınlaşmasıyla ilişkili olduğu değerlendiriliyor.

Aydoğan, yapay zekanın karmaşık ve doğrusal olmayan ilişkileri modelleyerek geleceğe yönelik daha doğru tahminler yapılmasını sağladığını ve eski makinelerin verimli, hassas tarıma uygun teknolojilerle yenilenmesinin önemini vurguladı. Ayrıca insansız hava araçları ve akıllı sistemlerin bitki koruma alanında kullanımının artabileceğini belirtti.

“Önümüzdeki dönemde makine parkında niceliksel artıştan ziyade niteliksel bir dönüşüm göreceğiz. Tarım, veriye dayalı ve yüksek teknoloji üretim modeline doğru evriliyor. Yapay zeka uygulamaları sulama sistemlerinde suyun daha verimli kullanılmasına, zararlılarla mücadelede daha hızlı ve doğru karar alınmasına katkı sağlıyor” diyen Aydoğan, tarımda dijitalleşmenin artık bir tercih değil, zorunluluk haline geldiğini söyledi.