Hakan ÖZBAY

Finansal sistemde bankalar, takipteki alacaklarını bilançolarından temizlemek için genellikle anaparanın yüzde 10'u ile 20'si arasında değişen oranlarla varlık şirketlerine devredebiliyor. Devrin ardından alacaklı konumuna geçen bu şirketler veya anlaştıkları hukuk büroları, yasal sınırları aşan tahsilat stratejilerine başvurabiliyor.

ÇEVRE BASKISI SUÇ TEŞKİL EDİYOR

Sektörde sıklıkla karşılaşılan en büyük ihlal, borçla hiçbir hukuki bağı, sözleşmesi veya kefaleti bulunmayan akrabaların iletişim verilerinin izinsiz olarak ele geçirilmesi ve işlenmesi. Kurumlar, borçluyu doğrudan aramak yerine, oluşturdukları psikolojik çevre baskısı ile tahsilat yapmayı hedefliyor.

Ancak KVKK mevzuatına göre bu durum, 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu’nun açık bir ihlali. Konuyla ilgili Kurul, iki farklı hakkın aynı anda gasp edildiğine dikkat çekiyor. Bu ihlallerin ilk boyutunu borçlunun verilerinin ifşası oluşturuyor; borçluya ait ad, soyad ve borç/icra durumu gibi kişisel veriler, açık rızası olmaksızın yetkisiz üçüncü kişilerle, yani akrabalarla paylaşılıyor. İkinci boyutta ise akrabanın verilerinin izinsiz işlenmesi suçu ortaya çıkıyor. Kefil dahi olmayan akrabaların telefon numaraları, yasa dışı veri tabanlarından elde edilerek sisteme kaydediliyor ve bu kişiler "hatırlatma" sınırlarını aşan aramalarla rahatsız ediliyor.

GSM BORCU İÇİN BABAYI ARAYAN AVUKATA 100 BİN TL CEZA

Bu konudaki en net emsal kararlardan biri, bir GSM şirketinden kalan hat borcu için uygulanan yasa dışı tahsilat yöntemine karşı verildi. Bir hukuk bürosu, borçluya ulaşmak yerine borçlunun babasını ve akrabalarını arayarak, ayrıca icra ve çilingir tehdidi içeren mesajlar atarak baskı kurmaya çalıştı.

Şikayet üzerine harekete geçen Kişisel Verileri Koruma Kurulu, avukatlık bürosunun sahibinin kişisel verileri hukuka aykırı şekilde elde ettiğine ve işlediğine hükmederek 100.000 TL idari para cezası kesti.

KVKK'DAN VATANDAŞA VE SEKTÖRE "AÇIK RIZA" UYARISI

Son dönemde artan şikayetler üzerine resmi bir ilke kararı ve duyuru yayımlayan KVKK, alacaklı vekillerinin "ilgili kişinin adı, soyadı ve borç bilgilerini içerir nitelikteki kişisel verilerini, arama yapmak veya kısa mesaj göndermek suretiyle yakınları ile paylaşmasının" kanunun 3. maddesinde belirtilen "Açık Rıza" ilkesine temelden aykırı olduğunu vurguladı.

Kurum, verilerin işlenmesinin ancak belirli bir konuya ilişkin, bilgilendirilmeye dayanan ve özgür iradeyle açıklanan rıza ile mümkün olduğunun altını çizerek, hukuk bürolarını ve varlık şirketlerini uyardı.

MAĞDUR VATANDAŞ NE YAPMALI?

Hukukçular, borcu olmadığı halde akrabasının borcu yüzünden aranan vatandaşların veya borç bilgisi izinsiz şekilde akrabalarıyla paylaşılan borçluların sessiz kalmaması gerektiğini belirtiyor. Bu tür durumlarda izlenecek yasal yollar şu şekilde sıralanıyor:

• KVKK'ya Şikayet: İhlali gerçekleştiren şirketin veya hukuk bürosunun unvanı, arama yapılan tarih/saat ve telefon numarası bilgileriyle doğrudan Kişisel Verileri Koruma Kurumu'na şikayette bulunulabilir.

• Savcılığa Suç Duyurusu: Türk Ceza Kanunu'nun (TCK) 136. maddesi kapsamında "Kişisel verileri, hukuka aykırı olarak bir başkasına veren, yayan veya ele geçiren" kişiler hakkında 2 yıldan 4 yıla kadar hapis cezası istemiyle Cumhuriyet Başsavcılıklarına suç duyurusu yapılabilir.

• Baroya Şikayet: Arayan taraf bir avukatlık bürosu ise, meslek kurallarının ve etik ilkelerin ihlali gerekçesiyle ilgili ilin Baro Başkanlığına disiplin şikayetinde bulunulabilir.