Venezüella’dan Türkiye’ye başta altın olmak üzere değerli madenler geliyor karşılığında pirinç, makarna, bulgur, bakliyat, konserve, sabun, diş macunu ve şampuan gibi temel ihtiyaç maddeleri gidiyordu. Amerika bu ticareti görmezden geliyordu.

Amerika tehdidini hayata geçirseydi yani Venezüella’yı ablukaya alarak ambargoyu ağırlaştırsaydı Türkiye Venezüella ile ticaret yapamaz duruma gelirdi. İhracatımızda ithalatımızda düşerdi. Rejim devrildiğinde oluşturduğumuz lojistik zinciri de kırılacağından piyasayı tamamen kaybederdik. Beyaz Saray bu yola tevessül etmedi, Madurro ve eşini esir ederek ABD’ye götürdü. Venezüella’yı yönetenler bu operasyondan ya önce ya da sonra Trump’la anlaştılar. Dolayısıyla havayolu üzerinden yaptığımız ticaret hiç kesilmeden devam ediyor.

ABD, Madurro hapishaneye sevk edilmeden, Venezüella’dan petrol ithal etmeye başladı. On yıldır kapalı olan iki rafineri üretime başladı. Venezüella’nın başta Amerika olmak üzere piyasaya petrol vermeye başlaması petrol fiyatlarının düşmesine yol açtı ki bu da ithalatçı olan Türkiye’nin lehine.

Venezüella petrolünü neredeyse tek müşterisi olan Çin’e çok ucuza satıyordu. Yeni dönemde Çin’e petrol vermeye devam ediyor ama piyasa fiyatlarından. Yani Türkiye’nin petrol maliyeti düşerken Çin’in petrol maliyetleri yükseldi. Bu gelişme Çin’le 45 milyar dolar civarında gezen ticaret açığımızın azalmasına ya da en azından daha çok artmamasına yol açacak.

Operasyonun orta vadede ortaya çıkacak sonuçlarından biri, Venezüella’nın ekonomik durumunun iyileşmesidir. Zira ABD petrol ve gaz üretimini arttırmayı ve yeni sahaları devreye almayı planlıyor. Bu olduğunda ticaret hacmimiz daha da artacaktır.

ABD’nin Madurro’yu esir etmesinin gerekçelerinden biri uyuşturucu kartelleriyle iş birliği yapıyor olmasıydı. ABD iddia ettiği gibi uyuşturucuyla mücadele ederse Türkiye’ye gelen uyuşturucu miktarı da azalır. 

Yani ABD öyle bir operasyon yaptı ki hangi açıdan bakarsanız bakın ortaya çıkan ve çıkacak olan gelişmeler lehimize. Venezüella defterini karla kapattık ama bakalım İran operasyonunu da zarar etmeden geçiştirebilecek miyiz?

İran, komşumuz. En çok ticaret yaptığımız ülkelerden biri. İran’ın Çin ve Hindistan’dan sonra en çok ihracat yaptığı devletiz. İran’daki gelişmelerin bizi Venezüella’dan çok daha derinden etkileyeceği muhakkak. 

ABD İran’a giderek ağırlaşan ambargo uyguluyor. Şu ana kadar Türkiye’yi çok sıkıştırmadılar. Fakat eğer Tahran Beyaz Sarayla anlaşmazsa muhakkak sıkıştıracaklar. Dolayısıyla İran’la ticaret hacmimiz düşecek. Hele Amerika İran’ı ağır bombardımana tabi tutar ve akabinde iç savaş çıkarsa ekonomimiz de bölge ekonomileri de sıkıntıya girer. Milyonlar sınırlarımıza yığılır. 

Tahran ile Beyaz Saray anlaşmadığı takdirde ambargo kalkmayacağından, askeri operasyon olmasa bile İran asla ekonomik açıdan rahatlayamaz, mevcut türbülanstan kurtulamaz. Ama İran nükleer silah geliştirmekten ve Şii hilali oluşturmaktan vaz geçerse ABD zamana yayarak ambargoyu kaldırır. İran’ın hem petrol ve gaz ihracatı katlanır hem de satış yaptığı fiyatlar yükselir. Tahran ABD ile anlaşır ve Amerikan şirketlerini petrol ve gaz sektörlerine yatırım yapmaya davet ederse gerilim düşer. Trump uluslararası olaylara devlet adamından ziyade iş adamı gibi yaklaşıyor.

İran’da Venezüella gibi Çin ve Hindistan’a çok ucuza petrol ve gaz sevk ediyor. Ambargo kalktığında bu ülkelerde piyasa koşullarıyla alım yapacaklardır ki bu rekabet güçlerinin zayıflaması demek. Ambargo kalktığında elde edilecek kaynaklar halka yansıyacağından İran’la olan ticaret hacmimiz, turizm gelirlerimiz ve sınır ticaretinden elde ettiğimiz gelirlerde artacaktır.

Ankara İran’a operasyon düzenlenmesin diye gayret gösteriyor. İran Türk dünyasının ortasında. Azerbaycan ve Türkistan ülkeleri de İran’da ortaya çıkacak gelişmelerden derinden etkilenecekler. Türkistan dünyanın en istikrarlı coğrafyalarının başında geliyor. İran’da iç savaş başlarsa Türkistan’da yoğun göç baskısı altında kalır. Bölge terör gruplarının hedefi ve sığınağı haline gelebilir.

İran’ın, Türkiye’nin, Türk dünyasının, Ortadoğu’nun ve insanlığın menfaati ortak: İran’a askeri müdahale olmamalı. İran nükleer silah üretme iddiasından ve Şii hilalinden vaz geçmeli. Ambargo kalkmalı. Elde edilecek gelirler İran’ın kalkınmasına ve halka aktarılmalı. Bakalım ABD, İsrail ve İran rejimi aklı selimde buluşabilecekler mi?