Türkiye elektrik piyasasında yepyeni bir dönemi başlatan “Toplayıcılık” uygulaması sektörde etkisini göstermeye başladı.  Yeni sistem, 100 MW altı santrallerden esnek yük yapılarına kadar binlerce üretim ve tüketim noktasını tek bir portföy altında birleştiriyor. Amaç, elektrik piyasasında daha verimli ve dengeli bir yönetim sağlamak. 

Toplayıcı şirketler, çok sayıda küçük ölçekli enerji üretim tesisi, tüketim noktası ve enerji depolama sistemini tek bir portföy altında bir araya getirerek elektrik piyasasında birlikte yönetebilecek. Bu sayede bugüne kadar dağıtık şekilde faaliyet gösteren enerji kaynakları bir araya gelerek büyük ölçekli bir üretim kapasitesi oluşturabilecek. Bu model özellikle çatı güneş santralleri, küçük hidroelektrik ve rüzgâr santrallerini sisteme entegre ederek hem arz güvenliğini hem de enerji verimliliğini artırıyor. Ayrıca yeni uygulamanın sanayi ve kurumsal abonelerin enerji maliyetlerini düşürme potansiyeli de bulunuyor.

Enerji Yönetiminde Küçük Büyük Fark Etmiyor

KOLEN Elektrik Genel Müdürü Uğur Kaya Karayurt yeni sistemi şöyle özetledi: "Artık enerji bahsinde üretiyor olmak kafi değil, tasarruf etmek de yeterli değil. Önemli olan, saat saat üretilip sisteme verilen kadar tüketmek, fazlalık ya da eksik olmadan dengeyi sağlayabilmek. Bunun için en küçük üretim ve tüketim noktalarını bile oyuna dahil etmek şart. Toplayıcılık, tüm sistemi dengede ve verimli yönetmek için doğru ve kritik bir adım." Karayurt, toplayıcılık sayesinde küçük üreticilerin ekonomik kazanç da elde edebileceğini, yeni iş modelleri ve veri odaklı enerji yönetim alanlarının ortaya çıkacağını vurguladı.

21.000 MW’lık Hedef Pazar

Toplayıcılık sistemine hidroelektrikte 11.000 MW (100 MW altı santraller) rüzgârda 10.000 MW ve 10 yılını doldurmuş GES’lerde ise 400 MW büyüklüğündeki santraller dahil olacak. İlk etapta toplam 21.000 MW civarında bir üretim kapasitesi hedefleniyor. Karayurt, henüz 10 yılını doldurmamış GES’lerdeki potansiyelin 20.000 MW’ın üzerinde olduğunu belirterek, "Enerjinin yönetiminde çok daha etkin ve verimli bir aşamaya gidiyoruz" dedi.

Esnek Yükler Sisteme Dahil Oluyor

Toplayıcılık, yalnızca üretim tarafını değil talep tarafını da kapsıyor. Esnek yük yapısına sahip aboneler, yük kaydırarak, yani elektrik fiyatlarının yüksek olduğu saatlerde tüketimlerini azaltabiliyor, düşük fiyatlı saatlerde artırarak sistemi dengeleyebilirler. Toplayıcılar portföylerindeki üretim ve tüketim yapısındaki müşterilerinin üretim ve tüketimlerini planlayarak, gerektiğinde müdahale ederek fayda yaratacak ve müşteriler elbette bu durumdan fayda elde edebilecek. Piyasa, tüm sistem ise çok daha verimli hale gelecek.

Depolama ile Verimlilik Zirveye Çıkacak

Elektrik depolama tesisleri de yine sistemin kritik bir parçası olarak öne çıkıyor. KOLEN Genel Müdürü Karayurt, “Üretim ve tüketimi optimize ettik, ancak yine de belli saatlerde sisteme vermek istemediğimiz enerjimiz var ya da enerji fazlası sebebiyle birim fiyat maliyetlerin dahi altında bu halde var olanı, üretileni depolamak ya da o saatlerde herhangi bir enerji türünde depolamak, ihtiyaç hasıl olduğunda sisteme vermek elbette ülke olarak bizi çok daha verimli bir noktaya taşıyacak. Depolama deyince genelde insanların aklına kimyasal depolama dediğimiz batarya ile depolama geliyor. Aslında ucuz saatlerde suyu yüksek havuzlara doldurarak depolayabiliriz, sıkıştırılmış havayı basınçlı tanklarda, yeraltı mağaralarında depolayabiliriz, ısı ile termal depolama yapabiliriz. Bu benzer depolama yöntemleriyle enerjinin çok daha verimli yönetimi mümkün olacak” dedi.

Sanayi için enerji maliyetlerinde avantaj

Toplayıcılık modeli sanayi tesisleri açısından da önemli avantajlar sunuyor. Elektrik tüketimi yüksek olan sanayi kuruluşları enerji fiyatlarının yüksek olduğu saatlerde yük düşerek yani tüketimlerini azaltıp düşük fiyatlı saatlerde üretimlerini artırarak enerji maliyetlerini optimize edebilecek. Bu durum sanayi sektörünün enerji maliyetlerini daha etkin yönetmesine ve rekabet gücünün artmasına katkı sağlayabilecek.

Yenilenebilir enerji yatırımlarına önemli katkı

Türkiye’de son yıllarda hızla artan çatı güneş enerjisi yatırımları ve dağıtık üretim tesisleri enerji sisteminde yeni yönetim modellerini de gündeme getiriyor. Toplayıcılık sistemi sayesinde bu kaynakların elektrik sistemine daha etkin şekilde entegre edilmesi hedefleniyor. Uzmanlara göre sistemin yaygınlaşması, yenilenebilir enerji üretiminin daha verimli kullanılmasına katkı sağlayacak. 

Türkiye Ekonomisi ve Enerji Bağımsızlığına Destek Sağlayacak

Toplayıcılık sayesinde, yenilenebilir enerji entegrasyonu artacak, Elektrik maliyetleri düşecek, sanayi ve kurumsal abonelerin enerji verimliliği artacak, sistemde aşırı yüklenme ve kayıplar azalacak. KOLEN Genel Müdürü Uğur Kaya Karayurt, “Tam bağımsız Türkiye için enerjide bağımsızlığın önemi büyük. Kurulu gücümüzün 124 GW’a yaklaşması, %60’tan fazlasının yenilenebilir olması, içine yerliyi de dahil edersek; netice de o kaynak da bizim; toplam kurulu güç içindeki payının yani bağımsız tarafın %70’in üzerine çıkması çok ciddi aşamalar. Şimdi de toplayıcılık ve depolama. Gerçekten çok daha verimli, güvenli bir noktaya doğru gidiyoruz.” ifadelerini kullandı.

KOLEN ‘Toplayıcılık’ lisansını aldı

KOLEN, enerji tedarik ve ticarette belirleyici şirketlerden biri olarak toplayıcılık lisansını da aldı. Karayurt, “KOLEN olarak GES santralı olan aboneler, onların mahsuplaşmaları, yine binlerce şubesi, sayacı bulunan abonelerin yönetimi, sağlıklı veri akışları bizim uzmanlık alanımız. Sektörün geldiği her aşamada abonelerimize azami faydayı sağladık, yine öyle olacak. O sebeple toplayıcılık lisansını aldık.” dedi. Şirket, hem üretim santralleri hem de esnek tüketici portföyü üzerinden yeni sistemden hem ekonomik kazanç hem de operasyonel verimlilik elde etmeyi hedefliyor.