Hakan ÖZBAY

İran genelinde beklenen yağışların düşmemesi ve yeraltı sularının aşırı tüketimi, ülkenin su altyapısını iflas noktasına getirdi. Yarı resmi Tasnim Haber Ajansı'nın verilerine göre İran'ın toplam baraj kapasitesinin yaklaşık yüzde 53'ü tamamen boş durumda.

En kritik bölgelerin başında ise ülkenin en büyük ikinci kenti olan Meşhed geliyor. 4 milyon nüfuslu kenti besleyen 4 büyük baraj fiilen devre dışı kalırken, aktif doluluk oranının yüzde 3'ün altına kadar gerilediği belirtiliyor.

Konunun vahametini ve bölgesel savaş dinamikleriyle olan ilişkisini değerlendiren İranlı bir yetkili, süreci şu sözlerle aktardı: "Orta Doğu'da giderek yayılan savaş atmosferi ve dış tehditler tüm odağımızı ve kaynaklarımızı tüketiyor. Ancak şu an asıl beka sorunumuz sınırlarımızdaki askeri hareketlilik değil, evlerimizde akmayan sudur. Meşhed'deki altyapı çökmek üzere ve içerideki kuraklık, dışarıdaki herhangi bir savaştan çok daha yıkıcı bir tehlike barındırıyor. Halkı susuzluktan kırılan bir ülkenin hiçbir cephede savaşma veya ayakta kalma şansı yoktur."

EŞİ GÖRÜLMEMİŞ TAKAS ANLAŞMASI

Savaş tehdidi ve ambargolar gölgesinde içme suyu tedarikini sağlamak, tarımsal çöküşü engellemek ve olası bir iklim göçünün önüne geçmek isteyen İran, bu hayati ihtiyacı için Türkiye'nin kapısını çalmaya hazırlanıyor. Enerji ve ticaret kulislerinde konuşulan çözüm ise oldukça radikal ve net bir modele dayanıyor.

Enerji ithalatı faturasını düşürmek isteyen Türkiye, bu acil talebe karşılık petrol takasına yeşil ışık yakıyor. Üzerinde durulan temel formül, iki ülkenin de en çok ihtiyaç duyduğu kaynakları masaya koyuyor: 1 litre suya karşılık, 1 litre petrol.

Ambargolar nedeniyle petrolünü uluslararası pazarlara satmakta zorlanan Tahran yönetimi, elindeki hidrokarbon kaynaklarını halkının hayatta kalması için elzem olan suyla değiştirmeyi hedeflerken; Türkiye de devasa enerji maliyetlerini bu takasla minimize etmeyi planlıyor.

BÖLGESEL JEOPOLİTİĞE VE GÜVENLİĞE ETKİSİ

Böyle bir "su-petrol takası"nın (barter) hayata geçmesi, savaşın eşiğindeki Orta Doğu'da yeni bir denklem yaratacak:

• Sınır Güvenliği ve İklim Göçü: İran'da yaşanabilecek su kaynaklı bir iç isyan veya kitlesel tahliyeler Türkiye için devasa bir yeni göç dalgası anlamına geliyor. Su tedariki, Türkiye açısından sadece ekonomik değil, aynı zamanda olası bir insani krizi sınır ötesinde durdurmaya yönelik stratejik bir hamle.

• Lojistik Zorluklar: Milyarlarca litrelik suyun ve petrolün eş zamanlı transferi için sınır ötesi devasa boru hatlarının inşası veya mevcut hatların entegrasyonu gündeme gelecek. Savaş riskinin yüksek olduğu bir coğrafyada bu hatların güvenliğinin nasıl sağlanacağı ise en kritik soru işareti.

İki ülke arasındaki görüşmelerin savaş ve ambargo şartları altında nasıl bir resmiyete döküleceği önümüzdeki günlerin en sıcak başlığı olmaya aday.