Geçtiğimiz yıl ekonomi çevreleri şaşırtıcı bir direnç göstermiş olsa da, özellikle Orta Doğu'daki jeopolitik çatışmaların tırmanması ve ticaret, teknoloji ve enerji alanlarındaki derin yapısal değişimler nedeniyle artan bir kırılganlık dönemine giriyor. Burada hemen şunu da hatırlatmak isterim ki, hep ortadoğuda bu tip olaylar oluyor gibi anons eden batı basını aslında kendi ülke askerlerinin buraları neden karıştırdığını anlatmıyor. Arada koca iki kıta olmasına rağmen taaa oralardan kalkıp gelip de ortadoğunun içini dışına çıkaran ülkeler ve ona yandaş olan bölge ülkeleri ekonomiyi bilinçsiz bir şekilde yok ediyorlar. 

Son dönemdeki haberlerden, kurumsal tahminlerden ve uzman yorumlarından ortaya çıkan şey, tek bir kriz değil, katmanlı bir "çoklu kriz"dir.

2025 yılı boyunca ve 2026 yılının başlarında, küresel büyüme sürekli olarak beklentileri aştı. Ekonomik göstergeler, özellikle yapay zekaya yapılan güçlü yatırımlar ve genişleyici maliye politikası sayesinde, analistleri defalarca olumlu yönde şaşırttı.

Ancak, bu direnç, İran'ı da içine alan ve küresel enerji ve denizcilik sistemlerine sıçrayan tırmanan çatışma gibi büyük bir jeopolitik kırılma ile sınanıyor.

Küresel ticaret büyümesinin 2025'teki %4,6'lık orandan 2026'da yaklaşık %1,9'a keskin bir şekilde yavaşlaması bekleniyor. Büyüme tahminleri aşağı yönlü revize edilirken, enflasyon beklentileri yükseliyor.

Merkez bankaları (ECB, Fed, İngiltere Merkez Bankası) belirsizlik nedeniyle faiz indirimlerini durdurdu. Yavaşlayan büyüme ile yeniden ortaya çıkan enflasyon baskısının birleşimi, yorumlarda giderek daha fazla vurgulanan bir tema olan stagflasyon riskinin geri dönüşüne işaret ediyor.

Enerji şoku mevcut krizin temel ekseni olarak karşımıza çıkıyor. Günümüz ekonomik görünümünün merkezinde enerji yer alıyor. Çatışma, küresel petrol ve doğalgaz arzının yaklaşık %20'sinin geçtiği bir geçiş noktası olan Hürmüz Boğazı'ndaki akışı aksattı, fiyatların keskin bir şekilde yükselmesine ve aşırı dalgalanmaya yol açtı. Petrol fiyatları varil başına 100 doların üzerine çıktı ve daha da yükselirse resesyon riski artıyor. 

Avrupa ve Asya yakıt kıtlığı, enflasyon artışları ve endüstriyel baskılarla karşı karşıya. Gübre ve kimyasal madde tedarikindeki aksamalar, gelişmekte olan ekonomilerde gıda güvenliğini tehdit ediyor.

Analistler, uzun süreli aksaklıkların, özellikle enerji arzındaki şokların devam etmesi durumunda, küresel bir durgunluk senaryosunu tetikleyebileceği konusunda giderek daha fazla uyarıda bulunuyor.

Mevcut çatışmadan önce bile küresel ekonomi yapısal bir değişimden geçiyordu. Bu süreç hızlandı.

Dünya genelindeki merkez bankaları şu anda dar bir yolda ilerliyor. Enerji fiyatlarındaki artış nedeniyle enflasyon yeniden yükseliyor. Ticaret ve belirsizlik nedeniyle büyüme zayıflıyor. Faiz oranları düşürülmek yerine sabit tutuluyor. Piyasalar, gevşeme yerine yeniden sıkılaştırma olasılığını giderek daha fazla fiyatlandırıyor.

Bu durum daha geniş bir belirsizliği yansıtıyor: Politika yapıcılar henüz geçici bir şokla mı yoksa uzun süreli bir rejim değişikliğiyle mi karşı karşıya olduklarını bilmiyorlar.

Son analizler, jeopolitik şokların artık piyasalara anında iletildiğini ve fiyatları, tedarik zincirlerini ve finansal koşulları gerçek zamanlı olarak etkilediğini vurguluyor. 2026 Dünya Ekonomik Forumu'nda, genel havayı özetleyen temel bir soru şuydu: “Çekişmenin daha da arttığı bir dünyada nasıl işbirliği yapabiliriz?”

Ekonomi çökmedi; büyüme devam ediyor ve piyasalar işlevselliğini koruyor. Ancak, unutmayalım ki, altta yatan riskler önemli ölçüde arttı. Şu anki gidişat büyük ölçüde jeopolitik gelişmelere, özellikle de enerji arzındaki aksamalara bağlı.

Enerji piyasaları istikrar kazanır ve çatışmalar azalırsa, küresel ekonomi yavaş ve düzensiz genişlemesini sürdürebilir.

Aksi takdirde, mevcut durum daha ciddi bir gerilemeye dönüşebilir; bu da 2020'lerin sonlarının belirleyici ekonomik krizi olabilir.