Bu yılın en fazla mereak edilen sorusu acaba, büyük teknoloji şirketlerinin devasa yapay zeka yatırımları ve harcamaları Avrupa'nın ve diğer gelişmekte olan ülkelerin veri egemenliğini ezecek mi?

Büyük teknoloji şirketleri yapay zekâ geliştirmeye tüm güçleriyle yatırım yapıyor. Bu yılki öngörülen sermaye harcamalarını 700 milyar doların üzerine çıkararak 2025 yılına kıyasla yaklaşık %75'lik bir artış gösteriyor. 

Son haftalarda birçok büyük teknoloji şirketi gelir raporlarını açıkladı ve önde gelen analistlerin tahminleriyle birlikte 2026 yılı için harcamalarına ilişkin öngörülerini paylaştı. 

700 milyar euroluk bu rakam, IMF tahminlerine göre Avrupa'nın en büyük ekonomilerinden biri olan İsveç'in 2025 yılındaki nominal GSYİH'sının tamamından daha fazla.

ABD Yarı İletken Sanayi Birliği'ne göre, küresel çip satışlarının da bu yıl ilk kez 1 trilyon dolara (842 milyar avro) ulaşması bekleniyor.

Ayrıca, JPMorgan Chase ve McKinsey gibi büyük bankalar ve danışmanlık firmaları, hesaplama gücüne yönelik "astronomik talep" nedeniyle toplam yapay zeka sermaye harcamalarının 2030 yılına kadar 5 trilyon doları (4,2 trilyon avro) aşacağını öngörüyor.

Bu yılki sıçrama, büyük teknoloji şirketlerinin yapay zeka sermaye harcamalarına yaklaşık 400 milyar dolar (337 milyar avro) harcayacağı tahmin edilen 2025 yılında başlayan kesin bir dönüşümü doğruluyor. Bilim adamları "insanlık tarihinin en büyük altyapı geliştirme projesine" tanık oluyoruz” diyorlar. 

Büyük ölçekli bulut sağlayıcıları her şeylerini ortaya koyuyorlar. 2026 yılı için harcama hiyerarşisinin en tepesinde, tek başına devasa bir yatırım olan 200 milyar dolar (170 milyar avro) tutarında yatırım yapmayı öngören Amazon yer alıyor.

Rakamı daha iyi anlamak için, şirketin bu yıl için belirlediği bireysel yapay zeka sermaye harcaması öngörüsünün, IMF projeksiyonlarına göre 2025 yılında üç Baltık ülkesinin toplam nominal GSYİH'sını aştığını belirtmem gerekir.

Google'ın ana şirketi Alphabet, 185 milyar dolar (155 milyar avro) ile ikinci sırada yer alırken, Microsoft ve Meta sırasıyla 145 milyar dolar (122 milyar avro) ve 135 milyar dolar (113 milyar avro) yatırım yapmayı planlıyor.

Oracle ayrıca 2026 yılı için sermaye harcaması tahminini de 50 milyar dolara (42,1 milyar avro) yükseltti; bu, önceki tahminlerin yaklaşık 15 milyar dolar (12,6 milyar avro) üzerinde bir rakam.

Elon Musk'ın şirketi olan xAI de 2026 yılında en az 30 milyar dolar (25,2 milyar avro) harcayacak. xAI ayrıca, Musk tarafından dünyanın en büyük yapay zeka süper bilgisayarı olarak tanımlanan, Tennessee'deki Colossus adlı veri merkezleri kümesini de genişletecek.

Büyük sermaye rotasyonu Wall Street, büyük teknoloji şirketlerinin 2026 için planladığı devasa harcamalar konusunda karışık duygular besliyor. Bir yandan yatırımcılar, yapay zekâ çağında rekabet avantajı geliştirmenin gerekliliğini ve aciliyetini anlıyorlar.

Öte yandan, harcamaların muazzam boyutu bazı hissedarları da tedirgin etti. Piyasanın toleransı, bu yıldan itibaren yatırımların giderek artan bir şekilde büyük borçlanmalarla finanse edilmesi nedeniyle, kanıtlanabilir yatırım getirisine bağlı.

2027'de Avrupa’da açılması planlanan bu veri merkezi, Mistral'in yeni nesil yapay zeka modellerini eğitmek ve kullanıma sunmak için gereken yüksek performanslı bilgi işlem gücünü sağlayacak.

Bu, hem Avrupa hem de şirket için önemli bir adım; zira Fransa dışında gerçekleştirilen ilk altyapı projesi ve aynı zamanda Avrupa veri egemenliği için de temel bir girişim.

Bu arada, ABD'li teknoloji devleri, "egemenlik yükü azaltılmış" çözümler sunarak Avrupalı düzenleyicileri yatıştırmaya çalışıyor. Örneğin Almanya ve Portekiz'de, veri yerleşimini garanti eden "yerelleştirilmiş bulut bölgeleri" için birçok büyük teknoloji projesi hayata geçirildi.

Ancak eleştirmenler, bunların teknik olarak ABD'li ana şirketlere bağımlı kaldığını ve Avrupa endüstrisini Amerikan ekonomisinin ve dış politikasının keyfine bıraktığını savunuyor. 

İşte dünya bu kavgayı verirken bizim yerel vatansever yatırımcılarımızın da bu yarışta geri kalmaması gerekiyor. Bakan Kacır, geçenlerde yaptığı açıklamada 2030 yılına kadar 10 milyar dolarlık veri merkezi ve yapay zeka yatırımı yapacağımızı açıkladı. Ülke olarak savunma sanayisindeki başarıyı Yapay Zeka konusunda da ortaya koymak dünyanın sayılı devletleri arasında yerimizi almamızı sağlayacak. Savaşsız günlerde yaşamak dileğiyle...