SON DAKİKA

İnsanoğlunun yeşil ayak izi

Şakir Akça Çarşamba 10 Haziran 2026 02:00

Yaşlanan dünyamız, evrenin sonsuzluğunda dönmeye başladığı ilk andan itibaren kendisine tanınan sürenin sonuna hızla ilerlemekte yolculuğuna devam ederken, insanoğlu olan bitenlerin farkında mı bilinmez. Doğanın kendi kanunlarında yenilenme dürtüsü mevcuttur. Tabii ki insanın eylem gücü olasılığı ortadan kalkarsa.

Dünyada hızla büyüyen tehlikeli atık sorunu, çevre ve insan sağlığı açısından önemli bir küresel tehdittir. Tehlikeli atıklar; kimyasallar, ağır metaller, tıbbi atıklar, elektronik atıklar, pestisitler ve radyoaktif maddeler gibi canlılara ve ekosistemlere zarar verebilecek maddeleri içerir.

Sanayi devriminden itibaren hızla artan üretim ve istihdam, fabrikaları ve kimyasal atık üretimini engellenemeyecek şekilde çevre kirliliğine sebebiyet vermiştir. Modern dünyanın hızla artan ihtiyaçları, çevre katliamlarına bir yenisini daha ekleyerek çıkılmaz durum almıştır. Elektrik tüketiminin artması, eski telefonlar, bilgisayarlar ve piller büyük miktarda elektronik atık oluşturuyor.

Nüfus artışı ve kentselleşme, daha fazla tüketim, daha fazla atık anlamına geliyor. Sağlık sektörünün büyümesi, tıbbi atık miktarı, özellikle salgın dönemlerinden sonra önemli ölçüde arttı. Toprak ve su kaynaklarının hoyrat bir şekilde kullanılması, nüfus dağılımının ve kentsel programların bilinçsiz şekilde yapılması, şehirlerde yığılmalara ve yoğunluğa neden olmaktadır.

Hava kirliliği ve zehirli gaz salımı, insanlarda kanser, solunum hastalıkları ve sinir sistemi bozuklukları gibi sağlık sorunlarına sebebiyet vermekte. Bitki ve hayvan türlerinin zarar görmesi, ekosistemin uzun vadeli sorunların kar topu gibi hızla çoğalmasına neden olmaktadır.

Kuzey Kaliforniya ile Hawaii Adaları arasında, Kuzey Pasifik Akıntı sistemi üzerinde yaklaşık 1,6 milyon kilometrekarelik bir alan kaplayan, tahmini 80 milyon ton civarında plastik atık dev akar halde adalar oluşturmuştur. Dünyanın ekolojik sistemini tehlikeye sokan bunun gibi oluşumlar maalesef, gelecek nesillerden emanet aldığımız bu dünyaya en büyük zararı kendi düşüncesizliğimizle vermekteyiz.

Bu bölge, okyanus döngüleri (girdaplar) nedeniyle dünyanın dört bir yanından gelen çöplerin toplandığı doğal bir tuzak gibidir. Kuzey Pasifik Alt Tropikal Girdabı, atıkları merkezine doğru çeker ve bu bölgede hapseder. İlk kez 1997 yılında fark edilen bu alan, insan tüketim alışkanlıkları ve plastiklerin doğada yavaş çözünmesi nedeniyle her geçen yıl büyümeye devam etmektedir.

Deniz kaplumbağaları, kuşlar ve balıklar bu plastikleri yiyecek sanarak tüketir. Bu durum sindirim sistemlerinin tıkanmasına ve ölümlere yol açar. Toksik maddeler taşıyan mikroplastikler, deniz canlıları yoluyla besin zincirine ve nihayetinde insanlara kadar ulaşır.

Bir an önce geç kalmadan, tehlikeli atıkların kaynağında azaltılması, geri dönüşüm ve yeniden kullanım sistemlerinin geliştirilmesi, daha sıkı çevre mevzuatlarının uygulanması, temiz üretim teknolojilerine yatırım yapılması, toplumun bilinçlendirilmesi ve atık ayrıştırma alışkanlığının yaygınlaştırılması.

Sonuç olarak, tehlikeli atık miktarındaki hızlı artış yalnızca çevresel bir sorun değil, aynı zamanda ekonomik ve halk sağlığı açısından da küresel bir risk oluşturmaktadır. Bu sorunun kontrol altına alınabilmesi için hükümetlerin, şirketlerin ve bireylerin birlikte hareket etmesi gerekmektedir.

Dünyamız evrende akıp yolculuğuna devam ederken, gelecek nesillere tertemiz, güzel bir dünya bırakmak tüm insanlığın asli görevidir.