Kitabın dünyada bu kadar büyük bir yankı uyandırmasının arkasında, yazarın kendi yaşam öyküsü ve insan psikolojisinin en karanlık odalarına dokunma biçimi yatar.

Matt Haig, bu kitabı fantezi olsun diye yazmadı; o, Nora Seed karakterinde aslında kendi yirmili yaşlarını ve intiharın eşiğine gelişini anlattı.

• Yazarın Akıl Sağlığı Geçmişi: Matt Haig, 24 yaşındayken İbiza’da yaşarken çok ağır bir depresyon ve anksiyete krizi geçirdi. Bir uçurumun kenarına kadar gidip intihar etmeyi düşündü, ancak son anda geri döndü. Yıllarca panik ataklarla ve "yaşama arzusu yoksunluğuyla" mücadele etti.

• Nora Seed ile Ortak Kader: Romandaki Nora karakteri gibi Matt Haig de gençliğinde "potansiyelini harcamış" biri gibi hissediyordu. Müzikle ilgilenmiş, farklı işler denemiş ve her başarısızlıkta "Başka bir seçim yapsaydım hayatım nasıl olurdu?" sorusunun altında ezilmişti.

• Yazarlık Bir Terapi Formu: Haig, daha önce kurgu dışı olan Yaşamak İçin Nedenler (Reasons to Stay Alive) kitabında kendi depresyonunu anlatmıştı. Gece Yarısı Kütüphanesi ise bu deneyimin kurmaca bir felsefeyle evrenselleştirmiştir. Yazar, okuyucuya kendi kurtuluş reçetesini sunmak, "Ben o uçurumdan döndüm ve hayat her şeye rağmen yaşamaya değer" mesajını vermek için bu kitabı kaleme almıştır.

Kitabın Felsefesi Nedir?

Kitap, köklerini Varoluşçuluk (Existentialism) ve Spinoza felsefesinden alan, modern bir "kabulleniş" manifestosudur.

Varoluşçu felsefeye göre insan, seçimlerinden ibarettir ve bu seçimlerin getirdiği sorumluluk insanda anksiyete yaratır. Nora, hayatındaki her kötü gidişattan kendi kararlarını sorumlu tutar. Ancak kütüphane ona şunu öğretir: "En mükemmel görünen hayat versiyonunda bile acı, kayıp ve hayal kırıklığı kaçınılmazdır." Kusursuz bir hayat yoktur, çünkü hayat deterministik bir başarı simülasyonu değil, kaotik bir deneyimdir.

Kütüphanedeki en ağır kitap, Nora’nın pişmanlıklarının yazılı olduğu kitaptır. Romanın felsefi kırılma noktası, Nora’nın o kitabı hafifletmeyi öğrenmesidir.  

Felsefe şudur: "Hayatı anlamak zorunda değilsin, sadece yaşamak zorundasın."

Yazar, hayatı güzelleştiren şeyin ulaştığımız "başarılar" (olimpiyat madalyası, pop yıldızlığı, bilim insanı olmak) değil, o hayatı yaşarken hissettiğimiz küçük, sıradan anlar ve bağlar olduğunu savunur.

Kitabın küresel bir fenomene dönüşmesi, tam da modern insanın kolektif bir kriz yaşadığı döneme denk gelmesiyle ilgilidir.

• Sosyal Medya: Günümüz insanı, Instagram veya LinkedIn’e baktığında sürekli başkalarının "mükemmel" hayatlarını görüyor. Bu durum herkeste "Ben yanlış hayatı mı yaşıyorum? Gençliğimde o kararı vermeseydim şimdi nerede olurdum?" hissi yaratıyor. Kitap, tam olarak bu kolektif yetersizlik duygusuna şifa oldu.

• "Her Şey Olma" Baskısının Reddi: Modern dünya bize "İstersen her şey olabilirsin, sınır sensin!" illüzyonunu satıyor. Bu da insanlarda muazzam bir tükenmişlik (burnout) yaratıyor. Kitap, okuyucuya "Her şey olmak zorunda değilsin. Sadece kendin olman yeterli" diyerek derin bir nefes aldırdı.

• Sıradanlığın önemsenmesi: İnsanlar, büyük başarılar elde etmeseler de, bir kediyi sevmenin, iyi bir kahve içmenin veya bir dosta sarılmanın hayatı yaşanabilir kıldığını hatırlamak istiyorlardı. Gece Yarısı Kütüphanesi, tam olarak bu "sıradan ama anlamlı hayat" beklentisini karşıladı ve okuyucuya bir nevi rehberlik sundu.

Kitabın bize anlatmak istediği nihai gerçek şudur: Başka bir hayatın özlemini çekmek, elindeki tek hayatı feda etmektir. Nora’nın kütüphanede binlerce hayat gezdikten sonra anladığı gibi; sorun yaşadığı hayat veya yaptığı seçimler değildi. Sorun, hayata bakış açısıydı. Matt Haig bize, "Eğer hala nefes alıyorsan, kütüphanedesin demektir ve o yeşil kitabı (yaşama arzusunu) seçmek hala senin elinde" der. 

Hayat, her ihtimaliyle, tüm pürüzleri ve acılarıyla sevilmeyi bekleyen tek gerçekliktir…