Özellikle son 5 yılda kadın esnaf oranının yüzde 27 seviyesine ulaşması, kadınların artık yalnızca üretimde değil, doğrudan ticaretin içinde yer aldığını gösteriyor. Bu artış; dijitalleşmenin yaygınlaşması, e-ticaretin erişilebilir hale gelmesi ve esnek çalışma modellerinin çoğalmasıyla birlikte gerçekleşti. Kadın girişimciler, geleneksel iş modellerinin yanı sıra evden üretim ve online satış gibi yeni nesil ticaret yöntemlerini de değerlendiriyor. İstanbul genelinde yaklaşık 280 bin esnafın faaliyet gösterdiği düşünüldüğünde, kadınların bu yapı içindeki payının artması, ticaretin yapısını etkiliyor. Pandemi sonrası dönemde hızlanan bu artış, kadınların ekonomik hayata katılım konusundaki motivasyonunu gösteriyor.

Kadın esnafların faaliyet alanlarına bakıldığında; tekstil, el emeği ürünler, takı tasarımı ve süs eşyaları gibi alanların öne çıktığı görülüyor. Bununla birlikte güzellik ve bakım sektörü de son dönemde kadın girişimcilerin ilgi gösterdiği alanlardan biri haline gelmiş durumda. Bu alanlara yönelik eğitim programlarına olan talebin artması da bu yönelimi destekliyor. Öte yandan e-ticaretin yaygınlaşması, yalnızca üretim yapanları değil; tedarik, satış ve pazarlama süreçlerinde yer almak isteyen girişimciler için de fırsatlar sunuyor. Özellikle gençlerin dijital platformlara adapte olması, online ticaretin büyümesini etkileyen faktörler arasında yer alıyor. Kadınların ticarette yer alması, yalnızca bireysel gelir artışıyla sınırlı kalmıyor; aynı zamanda hane ekonomisine ve genel ekonomik büyümeye de katkı sağlıyor. Bununla birlikte iş dünyasında kadın temsilinin artması, yönetim kademelerinde de bir yapının oluşmasına zemin hazırlıyor.

Bu dönüşümde kamu destekleri ve teşvik mekanizmalarının da rolü bulunuyor. KOSGEB başta olmak üzere birçok kurum tarafından sunulan hibe, eğitim ve finansman destekleri, kadın girişimcilerin iş kurma ve büyütme süreçlerinde kullanılıyor. Desteklere erişim sağlayan girişimciler, işlerini sürdürülebilir ve rekabetçi hale getirebiliyor. Diğer yandan ticaretin dijitalleşmesine rağmen geleneksel esnaflık yapısının önemini koruduğu da görülüyor. Fiziksel mağazalar, tüketiciler için bir alışveriş noktası olmanın yanı sıra sosyal etkileşimin ve güven ilişkilerinin kurulduğu alanlar olmaya devam ediyor. Bu nedenle önümüzdeki dönemde fiziksel ve dijital ticaretin birlikte ilerlediği hibrit bir yapının oluşması bekleniyor. İstanbul’un sahip olduğu turizm potansiyeli de esnaf için avantaj yaratıyor. Artan turist sayısı; perakendeden hizmet sektörüne kadar birçok alanda ticari hareketliliği desteklerken, esnafın gelirine de yansıyor. Tüm bu gelişmeler, kadınların ticaretteki rolünün değiştiğini ve girişimcilik ekosisteminin farklı bir yapıya doğru ilerlediğini gösteriyor.