Kupa futbol tarihinin en büyük, en geniş kapsamlı ve ekonomik açıdan en devasa organizasyonu olarak tarihe geçiyor. Turnuva ilk kez 48 takımla oynanıyor ve toplam 104 maça ev sahipliği yapıyor.

FIFA Tarihinin ekonomik rekorunu kıran bu dev organizasyonun finansal boyutlarını, küresel etkilerini ve madalyonun diğer yüzünü merak ettim. FIFA, 2022-2026 dönemini kapsayan 4 yıllık döngü için toplam gelir projeksiyonunu 13 milyar dolara yükseltti. Bu muazzam gelirin yaklaşık 9 milyar dolarlık aslan payı sadece bu turnuva döneminde (2026 yılı içinde) kasaya girecek.

104 maça çıkan turnuva, yayıncılara devasa bir içerik hacmi sunuyor. Kuzey Amerika ve Avrupa saat dilimlerinin uyumu, yayın hakları gelirlerini zirveye taşıdı. Katar 2022'de 950 milyon dolar olan maç günü ve bilet gelirlerinin, bu turnuvada 3 milyar dolara fırlaması bekleniyor. (New Jersey'deki final maçı biletleri kara borsada ve resmi paketlerde 4 bin ila 11 bin dolar arasında alıcı buluyor). Adidas, Coca-Cola ve Aramco gibi dev markalarla yapılan küresel ve bölgesel anlaşmalarla 2,7 milyar dolar gelir hedefleniyor. 

FIFA, katılımcı ülkelere dağıtılacak ödül havuzunu rekor kırarak %50 artışla yaklaşık 727 - 871 milyon dolar seviyesine çıkardı. Turnuvaya katılan her ülke (Türkiye dahil) ayak bastı parası olarak en az 10,5 - 12,5 milyon dolar alırken, şampiyon 50 milyon doları kasasına koyacak. Gruptan çıkılması, çeyrek final ya da daha ileri turlar, bu ödülü 20-30 milyon dolarlara kadar tırmandırabilir. Bu sıcak nakit, ülkemiz için  altyapı projeleri ve Anadolu kulüplerine yönelik mali destekler için devasa bir kaynak anlamına geliyor. 

Turnuvanın ev sahibi şehirlere ve küresel ekonomiye toplamda 40 milyar dolarlık bir ekonomik hareketlilik (turizm, konaklama, yiyecek-içecek, lojistik) getireceği öngörülüyor. Sadece New York/New Jersey bölgesinde otellerin ve restoranların turnuva boyunca yüz milyonlarca dolar ek ciro yapması bekleniyor.

FIFA, elde ettiği geliri kar amacı gütmeyen yapısıyla dünya çapındaki 211 üye federasyona alt yapı, akademi ve futbolu yayma projeleri (örneğin Kanada'daki Mini Peaks projesiyle çocuklara 20 yeni saha yapılması gibi) için fon olarak geri dağıtacak. Bu bütçe ülkemize de uğrayacak. Bakalım ne kadarı bize düşecek.

Ancak bu ışıltılı tablonun arkasında ciddi bir kriz ve adaletsizlik tartışması da filizleniyor. FIFA; bilet, sponsorluk ve yayın gelirlerinin neredeyse tamamına el koyarken, turnuvanın en büyük maliyet kalemi olan güvenlik ve ulaşım faturalarını ev sahibi şehirlerin üzerine bırakmış durumda. New York’tan Vancouver’a kadar pek çok yerel yönetim, milyarlarca dolarlık bütçeleri yetiştirebilmek için vergi mükelleflerinin kapısını çalıyor veya federal hükümetlerden acil fon talep ediyor. Futbolun "merkezi" zenginleşirken, "çeperdeki" şehirler borç yükü altında ezilme riskiyle karşı karşıya.

O zaman dünya bu turnuvadan ne kazanacak, bu devasa bütçenin dünyaya ve sıradan insanlara faydası ne? Analizler, turnuvanın küresel ekonomiye ve yerel pazarlara toplamda 40 milyar dolarlık bir enjeksiyon yapacağını gösteriyor. Oteller dolup taşacak, restoranlar tarihi cirolara ulaşacak ve istihdam artacak. Bu arada, FIFA, NFL'in Super Bowl gösterisinin başarısını tekrarlamak amacıyla, Madonna, Shakira ve BTS'in de yer alacağı ilk Dünya Kupası devre arası şovunun kadrosunu da açıkladı. 

Dahası, FIFA rekor kıran bu gelirlerin önemli bir kısmını dünya genelindeki 211 üye federasyona, gençlik altyapı fonları ve futbol akademileri kurmaları için dağıtacak. Dağıtılacak ödül havuzunun 700 milyon doları aşması, turnuvada mücadele eden ülkelerin futbol ekonomilerini de ihya edecek. Katılan her takım en az 10 milyon doların üzerinde bir ödülü garantilerken, kupayı müzesine götüren ülke 50 milyon dolarlık dev bir servetin sahibi olacak.

Kuzey Amerika 2026, futbolun küreselleşme ve endüstrileşme hikayesinde bir zirve noktası. Sahadaki futbolun kalitesini zaman gösterecek ancak paranın şampiyonunun şimdiden FIFA ve küresel dev markalar olduğu kesin. Milli Takımımız şampiyon olsun İnşallah...