1. Element tablosu ve yaşamın kökeni

Periyodik tabloda şu an itibarıyla 118 element bulunmaktadır. Bu elementlerin ilk 94'ü doğada kendiliğinden bulunurken, geri kalan 24 element laboratuvar ortamında yapay olarak sentezlenmiştir.

İnsan bedeninin kimyasal yapısı tam bir doğa mucizesidir; doğadaki 94 elementten yaklaşık 60 tanesi vücudumuzda tespit edilmiştir. Ancak bu elementlerin çok büyük bir kısmı bedenimizde sadece "eser miktarda" (çok az) yer alır.

Vücudumuzun kütlesini oluşturan elementleri, oranlarına göre üç ana grupta inceleyebiliriz:

Ana Elementler (%96)

İnsan vücudunun neredeyse tamamı sadece 4 temel elementten oluşur. Bu elementler proteinlerin, yağların, karbonhidratların ve vücudumuzun %60'ını oluşturan suyun (H_2O) yapı taşlarıdır:

Oksijen (O): ~%65 (Su ve solunum yapısı)

Karbon (C): ~%18.5 (Organik moleküllerin temel iskeleti)

Hidrojen (H): ~%9.5 (Su ve tüm organik bileşikler)

Azot (N): ~%3.2 (Proteinler ve DNA/RNA yapısı)

Makro Elementler (~%3.5)

Sağlıklı bir vücut, güçlü kemikler ve hücresel fonksiyonlar için daha az miktarda ama kesinlikle büyük oranlarda ihtiyaç duyulan 7 element şunlardır:

Kalsiyum (Ca): ~%1.5 (Kemik, diş ve kas kasılması)

Fosfor (P): ~%1.0 (Kemik yapısı ve enerji molekülü ATP)

Potasyum (K): ~%0.4 (Hücre içi sıvı dengesi ve sinir iletimi)

Kükürt (S): ~%0.3 (Önemli amino asitlerin yapısı)

Sodyum (Na): ~%0.2 (Hücre dışı sıvı dengesi ve tansiyon)

Klor (Cl): ~%0.2 (Mide asidi ve sıvı dengesi)

Magnezyum (Mg): ~%0.1 (Yüzlerce enzimatik reaksiyon)

Eser elementler ve diğerleri (< %0.5)

Miktarları çok az olmasına rağmen biyolojik olarak hayati roller üstlenen elementlerdir:

Hayati Eser Elementler: Demir (Fe) (hemoglobinin oksijen taşıması için), Çinko (Zn), Bakır (Cu), İyot (I) (tiroit hormonları için), Flor (F), Manganez (Mn), Selenyum (Se) ve Krom (Cr).

Diğer Elementler: Alüminyum, bor, altın, gümüş ve silisyum. Doğada bulunan bu elementler yediğimiz besinler ve soluduğumuz hava yoluyla vücudumuza girer, çok düşük miktarlarda bulunurlar.

2. Her şey elementlerden mi oluşur?

Kelimenin tam anlamıyla, evet. Sadece insan vücudu değil; soluduğumuz hava, içtiğimiz su, bastığımız toprak, evrendeki tüm yıldızlar ve gezegenler de periyodik tablodaki bu elementlerin bir araya gelmesiyle oluşmuştur.

Buradaki asıl mucize elementlerin tek başına ne ifade ettiği değil, birleşerek oluşturdukları karmaşık hiyerarşidir:

Elementler Birleşerek Molekülleri Oluşturur: Hidrojen ve oksijen birleşerek suyu (H_2O); karbon, hidrojen, oksijen ve azot ise farklı dizilimlerle proteinleri, yağları, karbonhidratları ve DNA'yı oluşturur.

Moleküller Birleşerek Hücreleri Oluşturur: Bu yapılar bir araya gelerek vücudumuzun canlı en küçük birimi olan trilyonlarca hücreyi inşa eder.

Hücreler Birleşerek Dokuları ve Organları Oluşturur: Hücrelerin bir araya gelmesiyle kaslarımız, kemiklerimiz, beynimiz ve tüm organlarımız meydana gelir.

Enerji ve istisnalar

Bedenimizdeki elektriksel sinyaller ve vücut ısısı gibi enerjisel kavramlar doğrudan birer element değildir. Ancak beynin düşünmesini sağlayan elektrik akımı sodyum (Na), potasyum (K) ve kalsiyum (Ca) iyonlarının hareketinden doğar. Vücut ısısı ise bu elementlerin oluşturduğu besinlerin hücrelerimizde yakılması (metabolizma) sonucu açığa çıkar.

Özetle

Doğa, periyodik tablodaki elementleri birer tuğla gibi kullanarak insan vücudu denilen bu muazzam, düşünen ve hisseden biyolojik makineyi inşa etmiştir. Element tablosundaki doğal elementlerin yaklaşık üçte ikisi şu an bedenimizde hayati bir görevi yerine getirmektedir.