University College London (UCL) tarafından yürütülen bir araştırmaya göre, uzun yıllar maddi sıkıntı yaşayan bireylerde beyin yaşlanmasına ilişkin belirtiler daha erken ortaya çıkabiliyor. İlk bakışta şaşırtıcı gelse de aslında üzerinde düşününce pek de uzak bir ihtimal değil.

Sürekli ekonomik kaygı içinde yaşamak, yalnızca ruh halimizi değil, hafızamızı, dikkatimizi ve düşünme becerilerimizi de etkileyebiliyor. Çünkü kronik stres, insanın zihnini hiç durmadan meşgul ediyor. Buna bir de sağlıklı beslenememek, kaliteli uyku uyuyamamak ve sağlık hizmetlerine gerektiği kadar ulaşamamak eklenince tablo daha da ağırlaşıyor.

Elbette bu araştırma, maddi zorlukların tek başına beyin yaşlanmasına neden olduğunu söylemiyor. Uzmanlar da özellikle bunun altını çiziyor. Ancak ekonomik sıkıntılar ile beyin sağlığı arasında güçlü bir ilişkinin bulunduğu gerçeği göz ardı edilemeyecek kadar önemli.

Belki de bu araştırmanın bize verdiği en önemli mesaj şu: Ekonomik koşullar sadece cüzdanımızı değil, uzun vadede zihnimizi ve yaşam kalitemizi de etkiliyor. Bu nedenle beyin sağlığını konuşurken yalnızca bireysel alışkanlıklara değil, insanların içinde yaşadığı sosyal ve ekonomik şartlara da bakmak gerekiyor.

Bazen görünmeyen yükler, en ağır olanlardır. Geçim derdi de tam olarak böyle bir yük. Belki cebimizdeki eksik para bir gün yerine gelir ama geride bıraktığı izlerin yalnızca hesaplarda değil, zihnimizde de kalmaması için bu gerçeği görmezden gelmemek gerekiyor.

Bir dostun yüzü neden iyi gelir?

Hayatın telaşı içinde bazen bir dostun yüzünü görmek, uzun uzun dinlenmekten bile daha iyi gelir. Bu durum yalnızca duygusal bir his değildir; arkasında beynimizin işleyişine dair güçlü bilimsel nedenler vardır.

İnsan beyni, sosyal bağları hayatta kalmanın vazgeçilmez bir parçası olarak görür. Güvendiğimiz ve sevdiğimiz insanlarla kurduğumuz ilişkiler, beynin "güvendeyim" mesajını almasını sağlar. Bu yüzden en yakın arkadaşımızın yüzünü gördüğümüzde beynimizde ödül sistemi harekete geçer.

Bu süreçte dopamin salgılanır. Dopamin, lezzetli bir yemek yediğimizde, güzel bir haber aldığımızda ya da bir başarı elde ettiğimizde ortaya çıkan haz ve motivasyon duygusunu destekleyen temel nörotransmiterlerden biridir. Aynı zamanda güven, yakınlık ve bağlılık hissini güçlendiren oksitosin de devreye girer. Sonuç olarak kendimizi daha huzurlu, daha mutlu ve daha güvende hissederiz.

Bununla birlikte beynin tehdit ve stres merkezi olarak bilinen amigdala da sakinleşmeye başlar. Tanıdık ve güven veren bir yüz, beynin alarm sistemini yavaşlatır; kaygı azalırken rahatlama hissi artar. İşte bu nedenle sevilen bir dostla geçirilen birkaç dakikalık sohbet bile günün bütün yorgunluğunu hafifletebilir.

Belki de bu yüzden dostluk, yalnızca kalbimize değil, beynimize de iyi gelir. Çünkü bazen en güçlü ilaç bir reçetede değil, samimi bir tebessümde ve "Nasılsın?" diye soran içten bir dostun varlığında saklıdır.

Kanserle savaşta yeni bir dönemin eşiğinde miyiz?

Tıp dünyası zaman zaman yalnızca bilim insanlarını değil, milyonlarca hastayı ve ailesini de umutlandıran gelişmelere tanıklık ediyor. Son günlerde pankreas kanseri üzerine yapılan bir araştırmadan gelen sonuçlar da bunlardan biri olmaya aday.

En ölümcül kanser türlerinden biri olarak kabul edilen pankreas kanseri, yıllardır hem erken teşhis zorluğu hem de sınırlı tedavi seçenekleri nedeniyle hekimlerin en büyük mücadele alanlarından biri olmayı sürdürüyor. Ancak bu kez umut, laboratuvarda genetiği değiştirilmiş bir virüsten geliyor.

İlk güvenlik denemelerinde hastalara enjekte edilen özel bir virüsün, üç hastada tümörlerin büyümesini ve yayılmasını durdurduğu gözlemlendi. Elbette bu sonuçlar henüz tedavinin kesin başarıya ulaştığı anlamına gelmiyor. Ancak bilim dünyasında erken faz çalışmalarda elde edilen her olumlu veri, geleceğe açılan önemli bir kapı niteliği taşıyor. Belki de önümüzdeki yıllarda "kanser öldürücü virüsler" ifadesi bilim kurgu filmlerinden çıkıp hastanelerin rutin tedavi seçeneklerinden biri haline gelecek. Eğer bu teknoloji beklenen başarıyı gösterirse, yalnızca pankreas kanseri değil, tedavisi güç birçok kanser türü için de umut verici bir dönemin kapıları aralanabilir.

Bilim, umut üretmeye devam ediyor. Her yeni keşif, insanlığın en zorlu hastalıklarından birine karşı verilen mücadelede önemli bir adım anlamına geliyor. 

"Mutsuzsan işe gelme"

Sabah alarmı çaldığında "Bugün hiç halim yok" dediğiniz olmuştur. Çoğumuz o cümleyi kurar, sonra da mecburen işe gideriz.

Çin'de ise işler biraz farklı. Pang Dong Lai'nin kurucusu Yu Donglai, çalışanlarına yıllık izinlerinin üzerine 10 gün "mutsuzluk izni" vermiş. Ne bahane var ne de yönetici onayı. "Mutlu değilsen işe gelme" diyor.

Üstelik şirket günde 7 saat çalışma, hafta sonu tatili ve uzun yıllık izinleriyle de çalışan dostu uygulamalarıyla tanınıyor.

Bizde böyle bir uygulama olsa ilk tepki muhtemelen şu olurdu: "Mutsuzluk izni mi? O da ne?"

Demek ki bazen en büyük motivasyon, insana gerçekten insan gibi davranılmasıymış.

Sağlıkla kalın, haftaya pazar görüşmek üzere…