Yürürken adımlarımızı nasıl düşünmüyorsak, bir diyalog içindeyken de kelimelerin üzerimizdeki etkisini çoğu zaman düşünmüyoruz. Çoğumuz karşımızdakini pürdikkat dinlediğimizi zannediyoruz; ancak çoğu zaman yaptığımız tek şey, ses dalgalarının kulak zarımıza çarpmasına müsaade etmekten ibaret kalıyor. Oysa dinlemek, basit ve biyolojik bir reaksiyonun çok ötesinde, başlı başına bir yaşam biçimi, bir varoluş ve insani bir temas halidir. Aksi takdirde hayatın ve iletişimin sadece sığ yüzeyinde kalırız. Derinliklerdeki o ince sızıyı, o sessiz çığlığı ya da söylenmemiş olanın ardındaki asıl gerçeği gözden kaçırırız.

Sıradan, otomatikleşmiş bir dinleme eylemi, olayların ve söylemlerin gerçek halleriyle olan temasımızı doğrudan keser. Birisi bize bir şey anlattığında, kelimelerin ötesinde bir de o kelimelerin taşıdığı "hal" vardır. Sesteki hafif bir titreme, gözdeki o anlık kaçış, cümlenin sonundaki o zor yutkunma veya manidar bir duraksama... Sadece işiten bir kulak bu yaşamsal detayları es geçer. Ancak bir yaşam biçimi olarak "dinlemeyi" seçen, insan derinliğine inebilen bir zihin, bu detayların birer pusula olduğunu çok iyi bilir. O duygusal ve mantıksal bağlantıyı kuramadığımızda, olası durumları, krizleri veya önümüze çıkabilecek büyük fırsatları hayatımızdan, masamızdan ve dahil olduğumuz kurumsal veya sosyal ekosistemlerden tamamen çıkarmış oluruz.

Peki, biz dinlemedik, söylemin haliyle temas kurmayı reddettik diye o mesele gerçekten yok mu olur? Elbette hayır. Göz ardı ettiğimiz, duymazdan geldiğimiz ya da sadece yüzeysel bir şekilde geçiştirdiğimiz her konu, bizim bilmediğimiz bir yerlerde, karanlık bir odada usulca büyümeye devam eder. Biz "hallettiğimizi" ya da "zamanla geçtiğini" sanırız; ancak o mesele yer altında görünmeden kök salan bir sarmaşık gibi her yanı sarar. Bazen bir insan ilişkisinde çözümsüz bir düğüme, bazen bir kurumda sessiz bir sadakatsizliğe ve yapısal bir çürümeye, bazen de kendi içimizde onarılmaz bir yabancılaşmaya dönüşür. Dinlemediğimiz için yok saydığımız, temastan kaçındığımız her kriz, gün gelir karşımıza aşılması güç bir çığ gibi dikilir.

Elbette, hayatta duyduklarımıza cevap vermek, yeri geldiğinde hızlı reaksiyon göstermek ve diyalogu canlı tutmak oldukça kıymetlidir. Ancak günümüzde adeta hastalıklı bir reflekse dönüşen "cevap verme telaşı", ne yazık ki "anlama çabasının" önüne geçiyor. Karşımızdaki konuşurken onu gerçekten dinlemiyor, zihnimizin arka planında sadece kendi vereceğimiz cevabı kurguluyoruz. Kendi iç sesimizi bile bu otomatikleşmiş gürültü içinde bastırdığımız düşünülürse, bir başkasını anlamak çok daha meşakkatli bir eylem haline geliyor. Oysa asıl sihir, o muazzam ve yıkılmaz üçlüde gizlidir: Dinlemek, duymak ve anlamak.

Dinlemenin bir yaşam biçimi olması demek; yargılamadan, hemen etiketlemeden, sadece "orada" ve "o anda" kalarak karşıdakine bir varoluş alanı sunmaktır. Bu alan açıldığında, bahsettiğimiz o üçlü bir araya gelir ve dünyayı değiştirebilecek kadar güçlü bir sinerji yaratır. Gerçekten dinleyen, duyduğunu derinlemesine içselleştiren ve nihayetinde anlayan bir yaklaşım, hem bireysel hayatımızda hem de stratejik kurumsal kurgularda harika işlere imza atabilir. Çözümsüz gibi görünen sorunları kökünden çözer, vizyonsuzluğu ve stratejik körlükleri ortadan kaldırır, görülmeyeni görür ve insanı gerçekten sistemin merkezine alır.

Tersi durumda ise, yani dinlemek, duymak ve anlamak üçlüsünün koptuğu yerde manzara karanlıktır. En güçlü yapılar bile içten içe çökmeye, en derin sanılan bağlar bile ufak bir sarsıntıda kopmaya mahkumdur. İletişim, kelimelerin havada çarpıştığı kör bir savunma sanatı değildir; karşıdakinin ruhuna, fikrine ve hikayesine alan açma ustalığıdır. Kulaklarımızı salt kelimelere, zihnimizi ve kalbimizi ise o kelimelerin ardındaki o sessiz manaya açtığımızda, dünya daha anlaşılır bir yer haline gelecektir.

Hayatın gürültüsü içinde sadece işitenlerden değil; gerçek manada dinleyen, duyan ve anlayanlardan olmak ümidiyle...